De afgelopen jaren zie ik – én hoor ik steeds vaker binnen mijn netwerk – een duidelijke verandering in de instroom van Middelbaar Veiligheidskundigen (MVK) op de arbeidsmarkt.
Waar het vak voorheen werd ingevuld door mensen met aantoonbaar HBO werk- en denkniveau, praktijkervaring en een duidelijke intrinsieke motivatie voor veiligheid, lijkt de instapdrempel vandaag aanzienlijk lager te zijn geworden.
Steeds vaker zien we dat functies als brandwacht of mangatwacht worden opgevolgd door een rol als MVK en soms kort daarna als HVK terwijl er weinig tot geen praktijkervaring aanwezig is. Nog vaker start men direct als zzp zonder begeleiding of inhoudelijke ontwikkeling waarbij het primaire doel ligt op uren maken, in plaats van impact maken.
Laat ik helder zijn: dit is geen aanval op individuen. Iedereen moet ergens beginnen.
Maar wat hier speelt is een systeemprobleem. De rol van MVK is geen uitvoerende of administratieve functie.
Het is een vak dat draait om:
Wanneer die basis ontbreekt, ontstaat er iets wat misschien nog wel gevaarlijker is dan onveilig werken: schijnveiligheid.
Hiernaast zie ik een tweede ontwikkeling die hier direct aan bijdraagt: de verschuiving binnen opleidingsinstituten. Waar opleidingen tot MVK en HVK vroeger intensief waren – met klassikaal onderwijs, interactie, reflectie en persoonlijke begeleiding door ervaren docenten – lijken sommige trajecten tegenwoordig te verworden tot certificeringstrajecten. Online, op afstand, de camera uit en met minimale persoonlijke interactie.
Maar veiligheid leer je niet uit een scherm alleen. Je leert het in discussie, in confrontatie, in praktijkvoorbeelden en in het spiegelen van gedrag. Zonder die componenten ontstaat er een generatie Veiligheidskundigen die wel gecertificeerd is, maar onvoldoende gevormd.
Wat ik daarnaast ook zie, is dat de aantrekkingskracht van het vak lijkt te verschuiven.
Waar veiligheid voorheen vaak een bewuste keuze was vanuit interesse én verantwoordelijkheid, de intrinsieke wens bij te dragen aan een veilige werkplek, lijkt het voor sommigen ook een snelle route te zijn naar een goed inkomen en zelfstandigheid.
Dat is op zichzelf begrijpelijk – de arbeidsmarkt faciliteert dit ook. (hoewel nu onder druk door handhaving wet-DBA)
Maar het brengt wel een risico met zich mee: dat het vak wordt benaderd als verdienmodel, in plaats van als verantwoordelijkheid.
En precies daar zit de kern.
Veiligheidskunde is geen rol die je “even doet”. Het is een vak dat je ontwikkelt, door ervaring, reflectie en begeleiding.
De gevolgen van deze ontwikkeling zijn merkbaar: voor de kwaliteit van ons vak, voor het vertrouwen van opdrachtgevers en uiteindelijk voor de veiligheid op de werkvloer zelf!
Daarom ligt hier ook een duidelijke verantwoordelijkheid bij opdrachtgevers.
Niet alleen in het invullen van capaciteit, maar in het bewaken van kwaliteit.
Dat vraagt om kritisch kijken naar ervaring en inhoudelijke ontwikkeling, niet alleen beschikbaarheid, maar ruimte bieden voor begeleiding en opbouw in plaats van directe zelfstandigheid, en het erkennen dat veiligheid geen kostenpost is, maar een vakgebied.
Wat mij betreft is het tijd om als sector na te denken over structurele borging van kwaliteit.
Bijvoorbeeld in de vorm van een (verplicht) landelijk register voor Veiligheidskundigen, waarin aantoonbare ervaring en ontwikkeling worden meegewogen en strengere toelating en toetsing binnen opleidingsinstituten, met nadruk op werk- en denkniveau en praktijktoepassing. Niet om mensen buiten te sluiten, maar om het vak te beschermen.
De vraag die we ons als vakgebied moeten stellen is dan ook niet “Hoe vullen we vacatures zo snel mogelijk in?” Maar “Hoe borgen we de kwaliteit en het vakmanschap van de veiligheidskundige van morgen?”
Ik ben benieuwd hoe anderen dit ervaren. Wie herkent deze ontwikkeling?
STERK-©2020-All-rights-reserved